لیکوال: محبوبی
دویم څپرکی: افغانستان د اشغال په درشل کې
د شوروي اتحاد سقوط او وتل «دوام»
د افغانستان تر ټولو تورې ورځې هغه مهال پیل شوې، چې د شوروي اتحاد ۱۱۸ زره سمبال پوځیان دې هېواد ته ننوتل. هغوی حفیظالله امین له واکه لرې او ببرک کارمل یې واک ته ورساوه. د کابل اوسېدونکي په لومړي سر کې له دې کودتا څخه خبر نه وو، خو د ټانکونو او سرتېرو غیرعادي تګ راتګ د خلکو په زړونو کې شک او اندېښنه پیدا کړه. کله چې د کارمل غږ له راډیو خپور شو، ټولو درک کړه چې هېواد یې اشغال شوی دی. بله ورځ کابل نور هغه پخوانی کابل نه و. د ښار په فضا کې د وینې بوی خپور و او سړکونه د پردیو ټانکونو ډک کړي وو.
د شوروي سرو پوځونو په دې ناسم باور سره چې کولای شي افغانستان په څو ورځو کې ونیسي، پر دې هېواد خپل ټول پوځي ځواک راووست. هغوی د خپلو وسلو پر برترۍ او د هنګري (۱۹۵۶) او چکسلواکیا (۱۹۶۸) د پاڅونونو په ځپلو کې پر خپلې بریا تکیه کوله او ګومان یې کاوه چې د افغانستان خلک به هم ژر تسلیم شي. خو دا تصور ډېر ژر په یوه وېروونکي کابوس بدل شو او هغوی په لنډ وخت کې پوه شول چې له داسې ملت سره مخ دي چې د نورو تر واک لاندې ټولنو په پرتله بنسټیز توپیر لري. امریکایي پوځي شنونکی انتوني آرنولډ دا وضعیت د یوه ستر ځواک له لوېدو سره تشبیه کوي: «شوروي اتحاد د یوه داسې بوډا په څېر و، چې پر یوې وړې تیږې ولوېد او هېڅکله ونه توانېد چې بېرته له ځمکې پورته شي» (نورزی، ۱۳۸۸: ۴۵).
ببرک کارمل، چې یو تجربهکار سیاستوال و او د روسانو په ملاتړ واک ته رسېدلی و، هڅه وکړه چې د بندیانو په خوشې کولو او د ضبط شویو شتمنیو په بېرته سپارلو سره د خلکو اندېښنې کمې کړي. خو د داسې اقداماتو لپاره وخت تېر شوی و.
پټ حقایق (په افغانستان کې د امریکا جنایتونه)
