لیکوال: محبوبی
دویم څپرکی: د افغانستان د اشغال په درشل کې
د پخواني شوروي اتحاد سقوط او وتل
الف. د جنیوا د سولې بهیر «دوام»
د جورج شولتز په مشرۍ د امریکا ډیپلوماسۍ په ډېر دقت څارل چې پخوانی شوروي اتحاد له افغانستان څخه داسې ووځي، چې هېڅ ډول معنوي امتیاز یې نه وي ترلاسه کړی. د یادونې وړ ده چې د سولې د خبرو اترو له بهیر سره هممهاله، له مجاهدینو سره د امریکا پوځي مرستې بېسارې کچې ته زیاتې شوې وې. دغه څرګند تناقض ښيي چې لوېدیځ د سولې په لټه کې نه و، بلکې غوښتل یې پخوانی شوروي اتحاد له افغانستان څخه په سپکاوي سره وباسي.
له افغانستان څخه د پخواني شوروي اتحاد وتل، په حقیقت کې د یوه وېروونکي ناورین پای او د دې هېواد لپاره د یوې نوې فاجعې پیل و. د ۱۳۶۷ لمریز کال د سلواغې په ۲۶مه (د ۱۹۸۹ ز کال د فبرورۍ په ۱۵مه)، د شوروي اتحاد وروستی سرتېری د افغانستان له خاورې څخه ووت. دغه وتل، چې د مجاهدینو له بریا غوښتونکو شعارونو سره مل وو، په حقیقت کې د افغانستان د کړاوونو د یوه نوي پړاو پیل ګڼل کېده.
ګورباچف په دې اړه داسې لیکي: «افغانستان د یوه داسې عفونت لرونکي ټپ په څېر و، چې د شوروي اتحاد ټول وجود یې مسموم کړ» (ګورباچف، ۱۹۹۵).
د هغه وړاندوینه سمه ثابته شوه او له افغانستان څخه تر وتلو څه کم درې کاله وروسته، د پخواني شوروي اتحاد سترواکي له منځه ولاړه.