نویسنده: محبوبی
فصل ششم: مأموریت شکست خورده (ناکامی دموکراسی)
شکست دموکراسی در افغانستان
أ. انتخابات فسادآلود و تقلبی
ادامه
در تئوری دموکراسی، اراده مردم باید از مجاری قانون اعمال شود و نهادهای انتخاباتی باید فرصت عادلانه را برای تبلور اراده جمعی مساعد نمایند و آن زمانی میسر است که حاکمان به چرخش قدرت از طریق اراده مردم باور داشته باشند و چنین گردشی را بهعنوان اصل اساسی حکومتداری و تفکیک قوا به رسمیت بشناسند و از مورثی شدن و مادامالعمر کردن قدرت بپرهیزند. در طول بیست سال گذشته (دوران جمهوریت)، تضعیف نهادهای انتخابی، دموکراسی ناکارآمد افغانستان را بیشتر ناتوان کرد و زمینههای رکود و فروپاشی آن را فراهم آورد. از سوی دیگر، یکی از اساسیترین اصول تئوری دموکراسی، برگزاری انتخابات آزاد، مستقل و عادلانه است که در چندین دوره انتخابات در افغانستان عصر جمهوریت، این مهم غایبترین عنصر در انتخابات به شمار میرفت.
فساد و تقلب در نهادهای انتخاباتی در افغانستان بهجایی رسیده بود که بعد از سال ۲۰۰۹ و انتخابات سال ۲۰۱۴ و ۲۰۱۹ قانون اساسی دستساختهی کشور را به صورت آشکار نقض کرد. تقلب گسترده میزان مشارکت مردم را در انتخابات ۲۰۱۹ به پایینترین حد ممکن رساند؛ چنانکه از ۹ میلیون رأیدهنده، کمتر از دو میلیون در انتخابات اشتراک کردند که این خود زوال دموکراسی را فراهم ساخت و عامل اصلی این فساد و تقلب هم دو حاکم بودند که زمینه چنین انتخابات پر تقلب و منحرفکنندهای را فراهم ساختند. اگر مشارکت در انتخابات و رأی شهروندان را انعکاسی از حمایت و پشتیبانی مردم از دموکراسی قلمداد نماییم، با عطف توجه به میزان مشارکت در انتخابات ۲۰۱۹، به این نتیجه دست مییابیم که باور مردم به نهادهای دموکراتیک به کلی از بین رفته است. باید اذعان نمود که دلیل اصلی کاهش چشمگیر حضور مردم در انتخابات عصر جمهوریت، فساد، تقلب، مداخله و مهندسی انتخابات از جانب این دو رئیسجمهور (حامد کرزی، اشرف غنی)، در دورههای برگزاری انتخابات در گذشته بوده است. دموکراسی با رأی شهروندان زنده است و از نگاه تئوری دموکراسی، تنها شیوهی انتقال مسالمتآمیز قدرت سیاسی، آراییست که شهروندان به صندوقها میاندازند. از این جهت، نهادهای انتخاباتی بنیادیترین بخش دموکراسی تلقی میشوند؛ چون رأی مردم را به کرسی مینشانند. با توجه به آنچه گفته شد، این امر مهم در پای منافع شخصی دو فرد به حراج گذاشته شد و رأی مردم بهعنوان کلید تعیینکننده در دموکراسی، فرسوده شد (کاوه، 20/10/1400).