تأليف: سيد ابوالحسن ندوي
آریوسيان څوک وو؟ «دوام»
په کتاب «الصراع بین الدین و العلم» (د دين او علم تر منځ شخړه) کې، چې د «درابر» لخوا لیکل شوی، داسې راغلي:
«په څلورمه ميلادي پېړۍ کې د مسيحيت ۱۳ شوراګانو د آریوس پر ضد پرېکړه صادره کړه، او ۱۵ شوراګانو یې د هغه ملاتړ وکړ، او ۱۷ نورو شوراګانو یې په نږدې ورته ډول نظر څرګند کړ. په دې توګه ټول ۴۵ شوراګانې د دې موضوع د څېړنې لپاره جوړې شوې.
په رښتیا، د مسيحيت نړۍ د تثليث عقيدې سره، چې د اوسني مسيحيت په ټولنه کې واکمنه ده، تر څلورمې ميلادي پېړۍ هېڅ ډول آشنايي نه درلوده.
په نوي کاتولیکي انسایکلوپیدیا کې راغلي:
يوازې د نولسمې ميلادي پېړۍ په دویمه نيمايي کې وو چې د تثليث عقيدې د تحول او پرمختګ پرده پورته شوه… هر څوک چې د مطلق تثليث عقيده يادوي، په حقیقت کې د مسيحيت له لومړيو ورځو څخه د څلورمې پېړۍ د وروستۍ ربعې (ربع آخر) ته انتقال شوی دی، ځکه چې دا عقيده چې يو یوازینی خدا درې مظاهر لري، یوازې په همدې وخت کې، يعنې د څلورمې پېړۍ د وروستۍ ربعې له پای څخه تر نن ورځې پورې رامنځته شوې او په مسيحيت کې د ژوند او حیات په ټولنه کې خپلې ریښې ټينګې کړې دي.»