نویسنده: محبوبی
فصل دوم: دموکراسی
- نقد و نظر
أ. حقوق بشر
ادامه
یکی از موارد بارز نقض حقوق بشر توسط آمریکا، تأسیس زندان گوانتانامو است. زندان گوانتانامو بهعنوان بدنامترین زندان جهان با قدمت بیش از بیست سال، در چهار دورهی ریاستجمهوری آمریکا، به نماد نقض حقوق بشر تبدیل شده و لکهی ننگ ماندگاری از نقض حقوق بشر بر پیکر آمریکا است. این زندان از سال 2002 ایجاد شد و 780 زندانی از 48 کشور را در خود جای داده بود. سؤالی که در مورد این زندان در ذهن ایجاد میشود این است که در هنگام تأسیس زندان گوانتانامو، آمریکا پایگاههای نظامی زیادی در کشورهای متعددی داشت و میتوانست زندانیان را در هر یک از این پایگاههای نظامی حبس نماید، پس چرا این زندان را در خلیج گوانتانامو تأسیس کرد؟
پاسخ درست و کوتاه این است که پایگاههای نظامی آمریکا در اروپا و دیگر مناطق جهان، بهنوعی در منظر دید عموم و رسانهها بوده است. آمریکا این خلیج کوبا را انتخاب کرد تا شکنجهها در جایی دور از دسترس نظام قضایی ایالات متحده و نظارتهای بینالمللی صورت بگیرد. در این زندان افراد زیادی بیگناه، مدت زیادی را در حبس و شکنجه سپری نمودهاند که سرانجام با اثبات بیگناهی از زندان رهایی یافتند. شاید در دنیا کمتر کسی یافت شود که نام گوانتانامو را نشنیده باشد و از آن تصویر ترسناکی در ذهن خود نداشته باشد. شاید همه فکر میکنند آمریکا، افراد و اعضای گروه القاعده، امارت اسلامی و دیگر گروهها را توقیف و در این زندان انداخته باشد. اما تمام ماجرا این نیست، بلکه افرادی هم هستند که در این زندان سالها در بند بوده و مدعیاند که وابسته به هیچ گروهی نیستند و بهار جوانیشان را بدون اثبات کوچکترین جرم در این زندان به خزان پیری مبدل نمودند و سختترین شکنجهها را به جان خریدند (محبوبی، 1403: 101-102).
وضعیتی بهمراتب بدتر از زندان گوانتانامو، برای زندانیان در زندان بدنام ابوغریب در عراق و شکنجهگاه بگرام در افغانستان تدارک دیده بودند. زندان ابوغریب و شکنجهگاه بگرام، تنها محل برهنگی زندانیان عراقی و افغانی نبود، بلکه این دموکراسی برهنه، عریان و عیان مورد نظر دولت آمریکا بود؛ چنانکه برهنگی دموکراسی و واقعیت راهبردی، امنیتی و اقتصادی طرح خاورمیانهی بزرگ آمریکا را برای همگان به تصویر کشید.
بنابراین، دولت آمریکا ارتباط مستقیم و ناگسستنی با نقض حقوق بشر دارد. بزرگترین کشوری که ادعای سردمداری دموکراسی و اجرای قوانین آن را در جهان دارد، خود از بزرگترین نقضکنندههای حقوق بشر است. نظام سیاسی آمریکا و دولتهای آن در دورههای گوناگون، از اصل حقوق بشر بهعنوان نیرنگی برای کسب وجههی بینالمللی، دخالت در کشورهای دیگر و به چالش کشیدن حاکمیت آنها و گرفتن امتیاز در مذاکره از آنها، یا وسیلهای برای جنگ با کشورهای مخالف خود و در راستای امپریالیسم، استثمار و سلطه استفاده نموده است. بدین ترتیب، اگرچه آمریکا بیشتر تجاوزها و لشکرکشیهای خود را تحت عناوینی مانند: دفاع از حقوق بشر و پیشبرد دموکراسی انجام میدهد، اما این یک حقیقت انکارناپذیر است که آمریکا همواره بهدنبال تابعکردن تمام حکومتها و ملتها نسبت به سیطرهی تام و تمام خود و تأمین منافع سودانگارانهی اقتصادی و سیاسی خویش است. طنز جالب تاریخ این است: آمریکا درحالیکه به مردم سراسر جهان درس دموکراسی، آزادی، برابری و حقوق بشر میدهد، اقدامات خودش، پوچبودن ادعاها و شعارهایش را ثابت میسازد. حاصل کلام اینکه آمریکا، با وجود اینکه بزرگترین کشوری است که ادعای سردمداری دموکراسی در جهان را دارد، خود از بزرگترین نقضکنندگان حقوق بشر در جهان است. حقوق بشر، از شعارهای دیگر آمریکا است که خود بهطور دائم آن را نقض میکند؛ درحالیکه حقوق بشر یکی از مهمترین ویژگیهای اندیشه و ایدئولوژی دموکراسی است.
- نقد و نظر
أ. حقوق بشر