نویسنده: نهضت
فصل دوم: حقوق بشر اسلامی
کرامت انسانی در حقوق بشر اسلامی
ادامه:
کرامت در اسلام تنها به بعد مادی و حقوقی انسان محدود نمیشود، بلکه ابعاد معنوی، اخلاقی و وجودی او را نیز در بر میگیرد. این نگاه جامع به کرامت، باعث میشود که حقوق بشر اسلامی نه تنها به نیازهای مادی و اجتماعی انسان توجه کند، بلکه به نیازهای روحی و معنوی او نیز پاسخ دهد. در ادامه، به تفصیل بررسی ابعاد مختلف کرامت انسانی در حقوق بشر اسلامی پرداخته میشود.
أ. کرامت ذاتی: ارزش فطری و الهی انسان
کرامت ذاتی به معنای ارزش و احترامی است که انسان به دلیل ماهیت وجودی خود داراست. این کرامت، ذاتی و غیرقابل سلب است و به همه انسانها، فارغ از نژاد، جنسیت، دین یا موقعیت اجتماعی، تعلق دارد. در اسلام، کرامت ذاتی انسان ریشه در آموزههای دینی و قرآنی دارد و به عنوان یکی از پایههای اصلی حقوق بشر شناخته میشود.
قرآن کریم به صراحت بر کرامت ذاتی انسان تأکید کرده است. در سوره اسراء میخوانیم: «وَلَقَدْ كَرَّمْنَا بَنِي آدَمَ وَحَمَلْنَاهُمْ فِي الْبَرِّ وَالْبَحْرِ وَرَزَقْنَاهُمْ مِنَ الطَّيِّبَاتِ وَفَضَّلْنَاهُمْ عَلَى كَثِيرٍ مِمَّنْ خَلَقْنَا تَفْضِيلًا»( اسراء، 70). و به راستی ما فرزندان آدم را گرامی داشتیم و آنها را در خشکی و دریا حمل کردیم و از چیزهای پاکیزه به آنها روزی دادیم و آنها را بر بسیاری از آفریدههای خود برتری دادیم.
این آیه از قرآن کریم نشان میدهد که انسان به دلیل ماهیت وجودی خود، از کرامت و ارزش ذاتی برخوردار است و این کرامت، موهبتی الهی است که به همه انسانها از سوی خداوند بدون در نظر داشت رنگ، قوم، نژاد، جنسیت، جاه و مقام و اعتبارات اجتماعی اعطا شده است.