برگرفته از کتاب: فقه خانواده (وهبه زحیلی)
ترتیب کنند: نورالحق خادمی
موضوع: شرطهاي ازدواج
شروط صحت نكاح
آثار و پيامدهاي ازدواج
انواع حقوق و مسئوليتها (حقوق شوهر)
خداوند در آيه اول مسئوليت و منزلت بيشتري را كه همان مسئوليت اداره و سرپرستي خانواده است مقرر نموده و در آيه دوم حق “قوامت” يا رياست حكيمانه را براي او در نظر گرفته است. اما رياستي همراه با احساس مسئوليت و به دور از استبداد و حقكشي و بيعدالتي و خودخواهي. و اين دو حق همراه با مسئوليت از آن جهت است كه اگر مرد يكي از آن دو را از دست داد، از حقوق دومي برخوردار باشد. براي مثال اگر مرد به دلايلي توانايي تأمين هزينه خانواده را نداشت از حق سرپرستي و اداره حكيمانه، همچنان برخوردار خواهد بود. اين حقوق به دو علت و سبب خاص بر ميگردد:
اول : توانايي جسمي
خداوند مرد را قويتر و با ارادهتر از زنان آفريده است و از طرف ديگر مهارت و تجارب آنها در مورد زندگي بر آن برتري دارد و زنان معمولاً از نظر جسمي ضعيف و از نظر تصميمگيري و اراده غالباً دچار ترديد و دو دلي ميشوند و جنبه عاطفيشان بر آنها غلبه دارد. و اين مدعا، مدعايي غيرواقعي نيست و به لحاظ علمی ثابت است.
ترديدي در اين نيست كه صدور فرمان مطلوب به عقلانيت، دورانديشي، حكمت و بررسي همه جانبهتري احتياج دارد. و در اين عرصه عقلانيت بر مسائل عاطفي برتري دارد، به ويژه اگر در كنار عقلانيت توشهاي بسياري از تجربه و خبرگي وجود داشته باشد. اما خانمها با توجه به آفرينش ويژه جسمي و عاطفيشان و عشق به فرزندان، غالباً براي حل مشكلات خانوادگي به راه حلهاي جزئي و موقتي متوسل ميشوند و به همين خاطر مصلحت زن، مرد و خانواده ايجاب مينمايد كه بار مسئوليت تصميم گيريهاي مهم و تحمل عواقب آن بر دوش مرد گذاشته شود.
در واقع “قوامت” اساساً نوعي مسئوليت و تكليف است، نه رياست و فضيلت ويژه و در ذات خود كرامت و منزلتي به شمار نميرود. زيرا رسول خدا صلیالله علیه و سلم ميفرمايد:
“همه شما مسئول هستيد و در مقابل مردم مسئوليت داريد. رهبر نسبت به مردم مسئوليت دارد و مرد خانواده نيز در برابر اعضاي آن داراي مسئوليت است و زن در خانواده مسئوليت نگهداري از حرمت و ثروت آن را بر دوش دارد”.
همچنان كه ملاحظه ميكنيد در اين حديث منزلت مرد خانواده پس از منزلت رهبري حكومت قرار گرفته و از طرف ديگر پس از مرد، زن نيز در مورد امور خانواده داراي مسئوليت ميباشد و بايد نسبت به سر و سامان دادن، مرتب نمودن، تربيت، تهيه مايحتاج، محافظت و حفظ سلامت آن، احساس مسئوليت بنمايد. ادامه دارد…
رابطه اسلام و خانواده
