نویسنده: عبدالمنان محبوبی
فصل اول: مسیحیت در ترازوی نقد و بررسی
عقاید مسیحیت در ترازوی نقد
در باره خداوند –جلّجلاله
باور به تثلیث
- روح¬القدس
به باور مسیحیان، مراد از روحالقدس صفت «حیات» و صفت «محبت» پدر و پسر است؛ یعنی بهوسیلهی همین صفت پدر (ذات) با پسر (صفت علم خود) محبت میکند و پسر به پدر محبت میورزد. این صفت هم مثل «کلمه» وجود جوهری دارد. همانند پدر و پسر قدیم است. به همین دلیل از جایگاه اقنوم برخوردار است. مسیحیان معتقدند هنگامی که بر مسیح غسل تعمید اجرا میشد، همین صفت (روحالقدس) در جسم کبوتری حلول کرد و بر مسیح نازل شد. پس از اینکه مسیح به آسمانها عروج کرد، همین «روحالقدس» در عید گلریزان به شکل زبانههای آتش بر حواریون فرود آمد (همان، 46). در کتاب مقدس مسیحیان هیچ دلیلی بر الوهیت روحالقدس وجود ندارد، جز اینکه ادعا میکنند که روحالقدس در کتاب مقدس ما به صفاتی وصف شده است که آن صفات تنها شایستهی مقام الوهیت است.
پس از توضیح پدر، پسر و روحالقدس، اکنون میتوان عقیدهی تثلیث را از نگاه مسیحیت اینگونه بیان داشت: خدا از سه اقنوم تشکیل گردیده است: ذات خدا که به آن «پدر» گفته میشود؛ صفت کلمهی خدا که به آن «پسر» گفته میشود؛ صفت حیات و محبت خدا که به آن «روحالقدس» گفته میشود.
نقد و بررسی
دلائل مسیحیان در الوهیت روحالقدس ناکافی و غیر قابل قبول است. در نقد ادعای آنها باید به چند نکته اشاره کرد:
أ) یهودیان که وارثان اصیل تورات هستند، از نصوص تورات چنین مسئلهی را درک نکردهاند. در حالی که مسیحیان که در ادامهی آنها هستند، مدعی چنین ادعای شدند.
ب) چنان که در بحثهای گذشته یادآوری گردید، اناجیل به دلیل تحریف و تغییر، قابل اعتماد و استناد نیست.
ت) بالفرض که اناجیل قابل استناد باشد، در هیچ جای از اناجیل به الوهیت روحالقدس اشاره نشده و هیچ مطلبی که حاکی از الوهیت روحالقدس باشد، ذکر نشده است؛ بهعنوان نمونه: در قصهی حاملگی مریم به عیسی –علیهالسلام- از روحالقدس نام برده شده است. در انجیل متی، فصل اول، فقرۀ 18، در این مورد آمده است: «مریم مادر او که به عقد یوسف درآمده بود، پیش از آنکه به خانه-ی شوهر برود، از روحالقدس حامله شد» که این مطلب به هیچ وجه دلالت بر الوهیت روحالقدس نمیکند. در عبارت فوق انجیل، مراد از روحالقدس جبرئیل –علیهالسلام- فرشتهی موکل به وحی است. در توضیح این مطلب در انجیل لوقا، فصل اول، فقره 26، چنین نگاشته شده است: «در ماه ششم جبرئیل فرشته از جانب خدا به شهری به نام ناصره که در ولایت خلیل واقع است، به نزد دختری که در عقد مردی به نام یوسف از خاندان داود بود، فرستاده شد».
بر اساس توضیح لوقا در قصهی مذکور، در تمام مواردی که در انجیل از روحالقدس نامبرده شده است، به طور قطع و یقین، مراد و منظور جبرئیل –علیهالسلام- است. لوقا در انجیل خود، فصل 16، فقرۀ 12 چنین نقل نموده است: «وقتی او که روح راستی است بیاید، شما را به تمام حقیقت رهبری خواهد کرد؛ زیرا او از خود سخن نخواهد گفت، بلکه در بارهی آنچه بشنود سخن میگوید». این عبارت مطلبی را گوشزد میکند که او (جبرئیل) از خود هیچ اختیاری ندارد، بلکه او مأمور و پیرو ذات دیگر است؛ زیرا اگر او خود إله میبود، باید از خود سخن میگفت نه اینکه سفیر دیگران باشد.
سرانجام، پیرامون عقیده تثلیث مسیحیان میتوان چنین اظهار نظر کرد که: مسئلهی تثلیث را به اعتراف خود مسیحیان، در تورات و کتابهای ملحق به آن نمیتوان یافت، بلکه این عبارت برخی اناجیل است که: «مردم را به نام پدر و پسر و روحالقدس غوطه کنید» و از همین عبارت مجمل و مبهم، کشیشان کجاندیش مسیحی با تأثیر از فلسفههای وثنی پیشین در پی اثبات تثلیث برآمدند.