سایه همسایه

نویسنده: نورالحق خادمی
موضوع: تحولات فرهنگی
مهاجرین با رفتن از وطن و داخل شدن در جوامع متنوع همسایه و غیر همسایه، نسل اولشان که در فرهنگ ملی پخته بودند، دچار تغییرات سطحی فرهنگی شده یا در مقابل فرهنگ بیگانه دچار حالت تدافعی شدند؛ ولی نسل‌های بعدی‌شان که در آن کشور متولد و تحصیل کردند اغلب در آن فرهنگ منحل شده و به‌شدت دچار تحول فرهنگی شدند. برای جلوگیری از تحولات فرهنگی و بیگانه نشدن نسل جدید از فرهنگ ملی خود، تعداد از مهاجران وطن دوست، فرزندان خود را برای جلوگیری از بیگانه شدن، در وطن اصلی متأهل می‌کنند و یا لااقل سالانه آنان را به وطن می‌آورند تا تعلقات خود به خاک و فرهنگ اصیل خود را فراموش نکنند. این کار باعث می‌شود تا روابط عاطفی، فامیلی، اقتصادی، و… بین اتباع کشور، در داخل و خارج برقرار بماند و نسل جدید از فرهنگ خود بیگانه نشوند.
یکی از جمله مسائلی که باعث تغییر و گاه تحول فرهنگی می‌شود؛ جهانی شدن است. جهانی شدن فراتر از نوگرایی، دگرگون کننده است. ارتباطات پیچیده‌ی ناشی از جهانی شدن، فرهنگ‌های مختلف را با چالش مواجه ساخته و مسائل اساسی که عناصر فرهنگ را به هم پیوند می‌دهد تضعیف کرده است. فرهنگ در کشورهای اسلامی از پشتیبانی فکری، تاریخی و مذهبی برخوردار است و بر وحدت، یکپارچگی و اصالت تأکید دارد؛ اما جهانی شدن مستلزم جریان‌های فرهنگی متفاوتی است که ملت‌ها را وادار به بازاندیشی در تاریخ، هویت و سرزمین خود می‌کند؛ بنابراین ممکن است تصور شود که جهانی شدن، با پشتیبانی فرهنگ غرب، حذف یا تعدیل فرهنگ‌های محلی را بده دنبال دارد، اما چنین تصور و اندیشه‌ای متضمن نادیده گرفتن مقاومت فرهنگ محلی است و ثابت شده که فرهنگ‌های ریشه دار به این آسانی دچار تحول نمی‌شوند.