نویسنده: نورالحق خادمی
موضوع: ارتباطات فرهنگی
1- سلطه فرهنگی: سلطه فرهنگی عبارت از هجوم، سلطه و سرایت یکجانبه عناصر فرهنگی از یک فرهنگ به فرهنگ دیگری است. گروه سلطه گر، با استفاده از توانمندیها و برتریهای خود و با تکیه بر ظرفیت رسانهها و تکنولوژی پیشرفته و با استفاده از قدرت اقتصادی، سیاسی، اجتماعی و حتی قدرت نظامی خویش، در صدد است تا باورها و ارزشهای خود را در بین فرهنگ دیگران رواج دهد و آنان را به پذیرش فرهنگ خود متقاعد یا وادار سازد و در نهایت، هویت فرهنگی گروه مقابل را تضعیف، تحریف و نابود کند.
سلطهگران فرهنگی، برای گسترش نفوذ فرهنگ خویش، از هجوم فرهنگی استفاده میکنند. مهاجم فرهنگی در صدد سلطه فرهنگ خود است. سلطه فرهنگی از انواع دیگر سلطهها، یعنی سلطه نظامی، سیاسی، اقتصادی پیچیدهتر و خطرناکتر است؛ زیرا هویت یک ملت را نشانه میگیرد. سلطهگران با زیبا نمایی و جذاب سازی فرهنگ خویش، سعی بر جلب نظر و اندیشه نیروهای رقیب دارند تا آنان، با اختیار و انتخاب خود و یا با اجبار و اکراه، فرهنگ مادی و معنوی سلطهگران را بپذیرند؛ بهعنوان مثال کشورهای اروپایی و امریکایی، در ارتباطات خود با دیگران، کمتر تلاش میکنند تا با برنامهریزی و به صورت هدفمند، به ترویج خصوصیات مثبت فرهنگ خود مانند روحیه وقت شناسی، وجدان کاری، کنجکاوی و تحقیق علمی و… بین ملتهای دیگر بپردازند، متقابلاً با ابزارها، رسانههای و تجاوزات خود در صدد ترویج فحشا، بیبندوباری، اختلاس، رشوه و… هستند. نمونه آن را میتوان در زمان اشغال شوروی و امریکا در افغانستان مشاهده کرد. دولتهای ساخته شده توسط این متجاوزین، از فاسدترین افراد جامعه بودند که در نتیجه ملت را با فجایعی چون قتلعامها، معلولیت، مهاجرت و… روبرو ساختند. درنهایت ملت آسیب دیده و رنج کشیده بعد مبارزات جانکاه توانستند کشور خود را از وجود این اشغالگران و مهاجمان پاک نمایند و به دههها سلطهشان خاتمه دهند.
متجاوزین در صدد سلطه و انحصار فرهنگی، علمی، آموزشی و… بر سایر کشورها هستند تا از این ظرفیت برای سلطه سیاسی، اقتصادی و حتی نظامی خود استفاده کنند و برای تأمین منافع خویش، استعمار نو را در سرزمین سلطه پذیر حاکم سازند. ترویج و گسترش مفاهیم حقوق بشر، حقوق زنان و نظایر آنان اساس بنیانهای فکری دروغین غرب در جهان، و اجبار سایر کشورها به پذیرش این مفاهیم، نمونههای از تهاجم فرهنگیشان است؛ در حالی که خودشان بیشتر از دیگران حقوق بشر را نقض میکنند.
سایه همسایه
