نویسنده: عبدالمنان محبوبی
فصل دوم: افغانستان و کمونیسم
رهبران کمونیست در افغانستان
نورمحمد ترهکی
ادامه
فعالیت سیاسی
نخستین فعالیت سیاسی ترهکی زمانی آغاز شد که به جریان «ویشزلمیان» (جوانان بیدار)، در زمان صدارت شاه محمود خان پیوست و مقالاتی با لحن رادیکال در جریدهی «انگار» که ارگان نشراتی همین جریان بود، نوشت. وی در مقالاتی که در این دوره مینوشت، اعتقاد خود را به اندیشههای مارکسیستی بهصورت مستقیم علنی نکرد. وی پس از اینکه وفاداری خود را به صدراعظم وقت، شاه محمود خان، اعلام کرد، از طرف شاه محمود خان به سمت وابستهی مطبوعاتی افغانستان در واشنگتن گماشته شد؛ اما پس مدتی سردار محمد نعیم خان، سفیر کبیر افغانستان در آمریکا او را فردی بیکفایت خواند و از کار بر کنار کرد. ترهکی وقتی از کار در سفارت افغانستان بر کنار شد، در یک مصاحبهی مطبوعاتی حکومت افغانستان را «حکومت خودکامه» قلمداد کرد و اظهار نمود که قصد دارد بهعنوان پناهنده در آمریکا بماند و ظاهراً دولت آمریکا به وی پناهندگی نداد. او پس از بازگشت از آمریکا به پاکستان رفت و در آنجا حمایت خود را از سیاست سردار محمد داوود، که تازه به نخست وزیری رسیده بود، اعلام کرد و با وساطت محمد اکبر پروانی، سر کنسول افغانستان در کویته، بخشیده شد و در سال ۱۳۳۵خورشیدی به کابل بازگشت. ترهکی به نمایندگی از مردم ولسوالی مقر ولایت غزنی، در سال 1345 خود را برای حضور در پارلمان نامزد کرد، اما شکست خورد.
اندیشههای مارکسیستی، در دوران صدارت داود خان در افغانستان رشد کرد و ترهکی در همین ایام جهت دیدار و ملاقات با برخی از اعضای حزب کمونیست شوروی به روسیه سفر کرد (همان).
در ردیف بنیانگذاران
نورمحمد ترهکی یکی از بنیانگذاران حزب دمکراتیک خلق افغانستان بود که در ۱۱جدی سال ۱۳۴۴ هجری شمسی، در نخستین کنگرهی حزب دموکراتیک خلق افغانستان که در خانه نورمحمد ترهکی در کارته ۴ کابل برگزار شد، او بهعنوان منشی عمومی (دبیرکل) حزب انتخاب شد. وی تا صنف دهم بیشتر درس نخوانده بود. وی زمانی که در هندوستان به سر میبرد، ضمن معاشرت با مارکسیستهای هندی، با اندیشههای کمونیستی آشنایی حاصل کرد و از آن پس تبدیل به یک کمونیست سر سخت شد.
ترهکی خود را از صاحبنظران مارکسیسم قلمداد نموده، عکس خود را در ردیف بنیانگذاران آن مسلک مانند: مارکس، انگلس و لنین به چاپ رساند و در خانه خود که آن را موزیم انقلاب نامگذاری کرده بود، نصب کرد. وی به خرافات عامیانه و سعد و نحس روزهها باورمند بود و دوست داشت که انقلاب در ماه اسد که ماه شیر بود، صورت بگیرد؛ اما حوادث او را مجبور کرد که در ماه ثور راضی شود. وقتی به قدرت رسید، روز تولد خود را ۱۴ جولای ۱۹۱۷ که روز فتح باستیل و سال انقلاب روسیه بلشویک بود، اعلام کرد و محل تولد خود را جایی به نام سور کلی (قلعه سرخ) اعلام و برای آن شهرت بینالمللی ادعا کرد.
پس از کودتای ۷ ثور سال 1357، حزب دموکراتیک خلق به قدرت رسید و شورای انقلابی توسط حزب تشکیل شد و این شورا در اولین فرمان، اینگونه اعلام کرد: «شورای انقلابی ج. د. ا. در اولین جلسه خود نورمحمد ترهکی، شخصیت بزرگ ملی و انقلابی افغانستان را به حیث رئیس شورای انقلابی ج. د. ا. که در عین حال، رئیس حکومت نیز میباشد، انتخاب کرد» (همان).
افغانستان در چنگال کمونیسم
