نویسنده: عبدالمنان محبوبی
فصل دوم: افغانستان و کمونیسم
رهبران کمونیست در افغانستان
ببرک کارمل
راهیابی به مجلس نمایندگان
ببرک کارمل پس از تصویب قانون اساسی در سال 1343، در نخستین انتخابات پارلمانی به عضویت مجلس نمایندگان انتخاب شد. وی تفکرات و اندیشههای کمونیستی و چپگرایی خود را در سخنرانیهایش در مجلس به گونهی علنی مطرح کرد. نمایندگان چپگرا، از جمله ببرک کارمل و آناهیتا راتبزاده، مجلس نمایندگان را فرصت مناسب برای بیان دیدگاهها خود دانسته، در این مجلس سخنرانی میکردند. بیان اندیشههای کمونیستی و سخنرانیهای تند عاملان کمونیست در مجلس نمایندگان، بارها به واکنشهای تند اسلامگراها و اعضای محافظهکار مجلس مواجه شد، تا آنجا که گاهی به تنش در مجلس مواجه شده است.
در سال ۱۳۴۵ هجری شمسی هنگامی که حزب دموکراتیک خلق به دو جناح خلق و پرچم منشعب شد، ببرک کارمل رهبری جناح پرچم را به عهده گرفت. اگر چه کارمل با رهبران جناح خلق مخالف بود، با پادرمیانی روسها، دوباره هر دو جناح در سال 1356 هجری شمسی با هم متحد شدند. فشارهای سیاسی دولت داود خان بر رهبران عمدهی هر دو جناح، در اتحاد آنها بیتأثیر نبوده است.
در زمان کودتا
کارمل در مراسم خاکسپاری میر اکبر خیبر، از اعضای برجستهی حزب در تاریخ 1357، از جمله کسانی بود که بر علیه حکومت داود خان بهتندی سخنرانی کرد. اعضا و طرفداران حزب دموکراتیک خلق در این مراسم شعار میدادند که انتقام خون خیبر را خواهند گرفت. تا آنجا که برخی این سخنرانیها و شعارها را اعلام جنگ علیه دولت داود خان قلمداد نمودند. از آنجایی که این سخنرانیها در رژیم داود خان نقض قانون محسوب میشد و داود خان از این سخنرانیها به هراس افتاد، در پی براندازی حزب دموکراتیک خلق برآمد و فرمان دستگیری سران حزب را صادر کرد که طی این دستور، ببرک کارمل و نورمحمد ترهکی دستگیر شدند و شماری دیگر تحت نظارت قرار گرفتند.
پس از قدرتیابی حزب دموکراتیک خلق در کودتای 7 ثور 1357 هجری شمسی، ببرک کارمل به صفت معاون رئیس شورای انقلابی و معاون نخستوزیر برگزیده شد و در نظام جدید بهعنوان فرد شماره دوم به حساب میآمد. اما دیری نپایید که در دوران ریاست جمهوری حفیظالله امین، اختلافات میان جناح خلق و پرچم افزایش یافت و در نتیجه جناح پرچم از قدرت کنار گذاشته شد. کارمل از معاونت نخستوزیری بهعنوان سفیر در جمهوری چکسلواکی منتقل شد. در این سمت نیز مدتی نگذشت که به اتهام «خیانت ملی» به کشور فراخوانده شد و از عضویت حزب دموکراتیک خلق نیز کنار زده شد.