نویسنده: نورالحق خادمی
موضوع: ادامه تجزیهطلبان محلی
طرفداران فدرالی ساختن افغانستان، یگانه راه برونرفت از مشکلات و تأمین حقوق اجتماعی را فدرالیسم بیان میکنند و استدلال مینمایند که این سیستم شقاقهای قومی را کاهش و وحدت ملی را تحکیم میبخشد و زمینه مشارکت عمومی و صلح سر تا سری را فراهم میسازد.
از سوی دیگر مخالفان این نظریه کسانی بودند که فدرالیسم را با تجزیه افغانستان برابر میدانستند. از سویی هم این استدلال را مطرح میکردند که در کشور چندقومی و چندزبانی مثل افغانستان که دههها درگیر جنگهای داخلی بوده و کشورهای خارجی بهوضوح در امور آن دخالت فعال داشتهاند، فدرالیسم میتواند باعث پراکندگی هر چه بیشتر شود. به باور اینها، فدرالی شدن در جایی که حکومت مرکزی از اقتدار کافی برخوردار نیست، باعث یکپارچگی نمیشود. همچنان مخالفان این نظریه با در نظر داشت عوامل اجتماعی، اقتصادی، سیاسی و سوابق تاریخی حکومتهای فدرال، میگفتند که افغانستان یک کشور باستانی و دارای فرهنگ و تاریخ کهن و دیرینه است و بهرغم وجود شرایط ناگوار سیاسی و ساختمان جغرافیایی، فرهنگها، زبانها و حتی مذاهب مختلف این کشور باهم گرهخورده و بافت اجتماعی جدیدی را ایجاد کرده است. به باور این طیف، این امر زمینه را برای ظهور یک ملت و کشور واحد مساعد ساخته است. با در نظر داشت این بافت اجتماعی، سیستم فدرال در افغانستان به وحدت ملی که خود حاصل زندگی باهمی و گذشت زمان است، لطمه زده و بر اختلافات اجتماعی، فرهنگی و زبانی صحه میگذارد. این امر به احساس سیادت قومی و قبیلهای دامن زده و در نهایت سلامت فیزیکی و سیاسی کشور را به مخاطره میاندازد.
در سطح دیگر؛ این که تبدیل افغانستان به دو کشور پشتونستان و کشوری با نام دیگر توسط برخی سیاستمداران افغان نام کشور خراسان مطرح شده که در صورت جدی شدن، باید واکنش ایران را به دلیل همنامی با استان داخلی این کشور در پی داشته باشد تا اشتباهی که ایران در خصوص کشور آذربایجان و استان آذربایجان صورت گرفت تکرار نشود. اما مسلم این است که تجزیه افغانستان نه به نفع کشورهای غربی بود و نه به صلاح کشورهای منطقه و نه میتوانست امنیت و آسایش را برای مردم افغان به بار آورد. وطن دوستان افغانی که نگران خدشهدار شدن تمامیت ارضی کشور خود هستند همواره چشم به تشکیل یک دولت مرکزی قوی دارند که بتواند دست آشوب گران و بیگانگان را از دامان این کشور قطع کند. با روی کار آمدن امارت اسلامی که ضامن وحدت ملی و حفظ تمامیت ارضی کشور است یکبار دیگر جوانه امید در دل تمام مردمی که آرزوی حفظ وحدت کشور را داشتند، زنده شد. بهاینترتیب دیگر نمیتوان انتظار داشت که بحث تجزیه افغانستان در آینده به طور جدیتری مطرح گردد.
طرح ناکام تجزیه افغانستان
