تالیف: وهبه زحیلی
موضوع: کار خارج از منزل
3- ضرورت کار کردن
اصل و قاعده در شریعت اسلام این است که زنان در مقابل هزینه و مخارج زندگی خود و خانواده (در مقام مادر، همسر، دختر یا خواهر بودن) مسئولیتی بر دوش ندارند، بلکه ولی یا شوهر آنها مسئول تأمین نیازهای زندگیشان میباشند، اما هرگاه به خاطر فوت پدر یا شوهر یا ناکافی بودن نفقهای که به او میدهند، یا به خاطر نداشتن شوهر، فرزند و …، به سرگرمی و مشغولیتی نیازمند بود، میتواند در خارج از منزل به کاری مشروع و مباح با حفظ موازین اخلاقی و ایمانی بپردازد؛ زیرا «ضرورتها ناپذیرفتنیها را پذیرفتنی مینمایند». و «نیازمندی عمومی یا فردی به منزله ضرورت است» و «هر ضرورتی در حد خود مورد سنجش قرار میگیرد». و همین ضرورت است که سبب عدول از اصل بودن زنان از کانون خانواده و منزل میشود؛ زیرا خداوند متعال میفرماید:
﴿وَقَرۡنَ فِي بُيُوتِكُنَّ﴾ [الأحزاب: 33].
«در خانههایتان مستقر شوید».
مواردی مانند رفتن به دنبال تحصیل، تجارت، شهادت در دادگاه، مراجعه به پزشک و امثال آن را میتوان جزو ضرورتهای خارج شدن زنان از منزل برشمرد، اما لازمه دین بودن و کار کردن در خارج از منزل این است که نباید مرد و زن بیگانه و نامحرم در یک اتاق به کار اداری مشغول باشند؛ زیرا رسول خدا صلیالله علیه و سلم فرمودهاند:
«هیچگاه مردی با زنی که با او نامحرم است خلوت ننماید؛ زیرا نفر سوم آنها شیطان است (و برای ایجاد فساد و تباهی تلاش میکند)».
همچنین به مسافرت رفتن بیش از 85 تا 89 کیلومتر خانمها، بدون اجازه پدر یا شوهر جایز نیست؛ زیرا رسول خدا صلیالله علیه و سلم فرمودهاند:
«برای زنی که به خداوند و دنیای پس از مرگ ایمان دارد، روا نیست که بدون اجازه همراهی محرمی به سفرهای بیش از سه شبانهروز برود».
لازم به یادآوری است که جایز نیست زنان و دختران درخانهای به تنهایی زندگی کنند؛ زیرا احتمال دچار شدن به هرگونه مشکل و ناهنجاری و ترس و اضطراب برای آنها وجود دارد.
4- کار مشروع
همچنان که گفته شد: از نظر شرعی پرداختن زنان به کارهای تجاری، کشاورزی، اداری و آموزشی هیچ مانعی ندارد و در هریک از آن اعمال آنچه بر خانمها واجب است مراعات اصول و موازین شرعی در آن کارها و حفظ اصول و ارزشهای اخلاقی و پاسداری از حرمت و کرامت خود و خانواده است.
5- کار متناسب
لازم است کار خارج از منزل خانمها با سرشت و طبیعت زن بودن آنها متناسب باشد. برای مثال کارهایی مانند بنایی، جوشکاری، آهنگری، کار در معادن، رانندگی ماشینهای سنگین راهسازی و مسافربری، جارو کردن کوچه و خیابان، حمالی، مهندسی صنایع سنگین، مهندسی کشاورزی و …، برای آنان مناسب نیست؛ زیرا اینگونه کارها به روحیاتی خاص، توانایی جسمی و شرایط ویژه مردان نیازمند است.
فقـه خـانواده
