نویسنده: محبوبی
فصل اول: لیبرالیسم
۹. تأثیرات لیبرالیسم
ج. افزایش تنشهای اجتماعی و سیاسی
لیبرالیسم، بهرغم دستاوردهایش در زمینه آزادیهای فردی و حقوق بشر، تأثیرات منفی قابلتوجهی بر جوامع مدرن و متنوع داشته است. یکی از مهمترین این تأثیرات، افزایش تنشهای اجتماعی و سیاسی است که ناشی از نابرابریهای اقتصادی، اختلافات فرهنگی و تضادهای سیاسی میباشد. این تنشها در نتیجه سیاستهای لیبرالی تشدید شده و به نارضایتی عمومی، اعتراضات و ناآرامیهای اجتماعی دامن زدهاند.
یکی از جنبههای منفی لیبرالیسم، طراحی سیاستهای اقتصادی است که اغلب به نفع گروههای خاص جامعه عمل میکنند. این امر باعث میشود سایر اقشار جامعه احساس کنند از فرصتها و منابع محروم شدهاند. چنین احساسی نهتنها شکاف طبقاتی را افزایش میدهد، بلکه زمینه نارضایتی گسترده و اعتراضات اجتماعی را نیز فراهم میسازد.
لیبرالیسم با تأکید افراطی بر فردگرایی، هویتهای جمعی و سنتهای فرهنگی را تضعیف کرده است. در جوامعی که ارزشهای فردی بر ارزشهای جمعی غلبه نماید، گروههای اجتماعی گوناگون احساس میکنند هویت و فرهنگشان در معرض تهدید قرار گرفته است. این تهدید بهویژه در جوامع چندفرهنگی، واکنشهای شدید اجتماعی و سیاسی را برمیانگیزد. در چنین شرایطی، گروههای مختلف در برابر یکدیگر صفآرایی کرده و تنشها به شکل اعتراضات دستهجمعی یا درگیریهای سیاسی بروز مییابند.
سیاستهای لیبرالی که بر بازار آزاد و کاهش مداخلات دولتی تأکید دارند، نابرابریهای اقتصادی شدیدی ایجاد میکنند. این نابرابریها نهتنها فاصله طبقاتی را افزایش میدهد، بلکه به شکلگیری گروههای اجتماعی معترض و مخالف نیز منجر میشود. این گروهها برای احقاق حقوق خود به خیابانها میآیند و فضای سیاسی کشور را متشنج میسازند. علاوه بر این، رسانههای اجتماعی و فضای مجازی نقشی مهم در تشدید این تنشها ایفا میکنند؛ زیرا افراد میتوانند بهسرعت نظرات و احساسات خود را منتشر کرده و احساسات جمعی را تقویت نمایند (همان، ص ۶۱).
افزایش تنشهای اجتماعی و سیاسی ناشی از لیبرالیسم باعث بیثباتی سیاسی میگردد. دولتها برای مقابله با اعتراضات و نارضایتیها به سرکوبهای شدید اجتماعی متوسل میشوند و این خود چرخهای از خشونت و نارضایتی را ایجاد میکند که در گذر زمان زمینه فروپاشی دولت و جوامع را فراهم میآورد.