نویسنده: محبوبی
نمونه و مصداق‌های فراوانی از جنگِ تبلیغاتی در صدرِ اسلام وجود دارد؛ به‌عنوان مشت نمونه‌ی خروار به چند نمونه اشاره می‌شود:
جنگ تبلیغاتی اسلام علیه دشمن
در مقابل جنگ تبلیغاتی دشمنان، پیامبر اکرم -صلی الله علیه و سلم- نیز به بهره‌گیری از ابزار و شیوه‌های جنگ تبلیغاتی به هدف هدایت و راهنمای انسان‌ها به سوی سعادت و نیک‌روزی پرداختند که به چند نمونه از آن اشاره می‌شود: بهره‌گیری از صدای دلنشین و صوت زیبای قرآن، به‌کاربستن اخلاق نیکو و پسندیده در برابر نامهربانی‌های کفار و مشرکان، بشارت‌های قرآنی برای مؤمنان و زندگی سعادتمند اخروی، تحریک و تشجیع مؤمنان، تظاهر به قدرت سپاه اسلام به‌وسیله‌ی آتش روشن کردن در فتح مکه، تقویت روحیه‌ی مؤمنان و تضعیف روحیه‌ی دشمنان با سخنرانی، دعوت به مباهله، کوچک شمردن بت‌ها، تحقیر دشمنان، پیش‌گویی‌های قرآن، وعده‌ی عذاب برای دشمن، رجزخوانی در جنگ، استفاده از اشعار حماسی، به‌کارگیری پرچم، تشکیل یگان‌های نظامی، رنگ کردن ریش مؤمنان برای فریب دشمن، اختلاف انداختن در صف دشمنان، فرستادن نامه به سران قبیله‌ها و کشورها، اعزام مبلغ و قاری و… از جمله شیوه‌ها و تاکتیک‌های تبلیغاتی بود که پیامبر اکرم –صلی‌الله علیه و سلم– برای هدایت و دلجویی مسلمانان، علیه دشمنان اسلام به کار گرفتند.
رسول اکرم -صلی الله علیه و سلم- در ابتدای بعثت، هدف شدیدترین هجمه‌های تبلیغاتی دشمن قرار گرفتند و در مقابل، آن‌حضرت نیز مبتکر بهترین تاکتیک‌های جنگ تبلیغاتی در دو بُعد، تقویت روحیه‌ی سپاه اسلام و تضعیف روحیه‌ی سپاه دشمن بودند و ناگفته نماند که هیچ‌یک از این ابتکارات با اصول اخلاقی، انسانی و اسلامی منافاتی ندارد.
پیامبر گرامی اسلام با توجه به اینکه می‌دانستند که مسلمانان از رومیان بیمناک هستند، گاهی گروه‌هایی از سپاه اسلام را برای انجام عملیات ایذایی به مرز روم می‌فرستادند و با این کار آسیب‌پذیری رومیان را آشکار کرده و روحیه‌ی مسلمانان را تقویت می‌کردند.
در شب فتح مکه پیامبر اسلام -صلی الله علیه و سلم- به لشکریان دستور دادند تا در مکان‌های متفاوت آتش روشن کنند تا روحیه‌ی دشمن، به تصور اینکه تعداد مسلمانان بسیار زیاد است، تضعیف شود (صلابی، بی‌تا: 2/644).
سپاه اسلام هنگام برخورد با نیروهای دشمن شعارهایی کوبنده و مخصوص به خود داشتند که هم موجب شناخت خودی از غیرخودی می‌شد و سبب تضعیف روحیه‌ی دشمنان می‌گردید.
در غزوه خندق، پیامبر -صلی الله علیه و سلم- فردی را به میان قوم یهود فرستادند تا آن‌ها را از ادامه‌ی جنگ با سپاه اسلام منصرف کند (همان، 389).
با مطالعه‌ی سنت نبوی، متوجه خواهید شد که روایات زیادی پیرامون به‌کاربردن خدعه در جنگ ذکر شده است و همه‌ی روایات حاکی از جواز خدعه در جنگ است: «الحرب خدعه» و جنگ تبلیغاتی مصداق بارزی از خدعه و فریب است.
جنگ تبلیغاتی
