نویسنده: نهضت
مبانی حقوق بشر غربی
ادامه:
سکولاریسم
سکولاریسم مکتبی فکری است که تلاش میکند اصولی برای رفتار انسانی بر پایه تجربه و شناخت عقلانی ارائه دهد، در مقابل رفتارهایی که بر اساس مفاهیم ماوراءالطبیعه یا الهیات (دین) شکل گرفتهاند. این مکتب اساساً در پی بهبود شرایط زندگی انسانها تنها از طریق ابزارها و روشهای مادی است. به عبارت دیگر، سکولاریسم گرایشی است که خواهان کاهش یا حذف نقش دین در حوزههای مختلف زندگی انسان، مانند سیاست، حکومت، علم و عقلانیت، میباشد.
این تفکر یکی از ویژگیهای اصلی تمدن غربی در دوره مدرن به شمار میرود. از دیدگاه بسیاری از جامعهشناسان، سکولاریسم رویکردی دینگریزانه است که در صورت امکان، به حذف کامل دین و بی نیازی انسان از وحی و شریعت در تمامی عرصههای اجتماعی معتقد است (مشکات، ۱۳۹۴: ۲۷۲).
این تفکر به عنوان یکی از مبانی حقوق بشر غربی، بر جدایی دین از سیاست و امور عمومی تأکید دارد. این اصل بیان میکند که قوانین و مقررات باید بر پایه عقل و خرد جمعی تنظیم شوند، نه بر اساس تعالیم دینی یا مذهبی. سکولاریسم به عنوان یک فلسفه اجتماعی و سیاسی، معتقد است که دین باید به حوزه خصوصی افراد محدود شود و در امور عمومی و حکومتی دخالتی نداشته باشد. این دیدگاه در مقابل نظامهای تئوکراسی قرار میگیرد که در آن دین و سیاست در هم آمیختهاند و قوانین بر اساس آموزههای مذهبی تنظیم میشوند. این نظریه به عنوان بخشی از فلسفه روشنگری، نقش مهمی در شکلگیری نظامهای سیاسی و حقوقی مدرن غرب ایفا کرده است (وکیلی، ۱۳۸۴: ش ۳۶).