لیکوال: نهضت
دویم فصل: د عصري جاهلیت نامرئي بتان
د مطلقې آزادۍ بت (دوام)
أ. د آزادۍ تعریف او ماهیت (دوام)
ځینو صاحبنظرانو آزادي یوازې د «انساني غوښتنو او هیلو ته د رسېدو پر وړاندې د خنډونو او محدودیتونو نشتوالي» په معنا تعریف کړې ده (برلین، ۱۳۶۸: ۴۶). په دې لیدلوري کې، هر څومره چې د فرد د غوښتنو د پوره کېدو پر وړاندې خنډونه لږ وي، په هماغه اندازه د هغه آزادي زیاته وي.
د آزادۍ یو بل وړاندې شوی تعریف دا دی چې آزادي د «اسارت، زندان او بېلابېلو بندونو څخه خلاصون» ته ویل کېږي (هماغه). دا تعریف تر ډېره د آزادۍ پر فزیکي او عیني اړخونو ټینګار کوي.
په مقابل کې، ځینو لیکوالانو د آزادۍ ژور تعریف وړاندې کړی دی. د هغوی له نظره، آزادي په دې معنا ده چې انسان وکولای شي هغه څه وغواړي چې غوښتل یې وړ وي او د ترسره کولو توان یې ولري، او اړ نه شي هغه چارې ترسره کړي چې باید ویې نه غواړي (نویمان، ۱۳۷۳: ۲۷۷).
منتسکیو هم د خپل مشهور تعریف له مخې، آزادي داسې بیانوي: «آزادي د هر هغه کار د ترسره کولو حق دی چې قوانین یې اجازه ورکوي» (هماغه). په دې تعریف کې قانون د آزادۍ لپاره د چوکاټ او پولې حیثیت لري.
د دغو تعریفونو له پرتله کولو څخه څرګندېږي چې ځینو آزادي د یوه عمل د ترسره کولو یا نه ترسره کولو مطلق توان ګڼلی دی؛ په داسې حال کې چې ځینو نورو بیا آزادي د هغو کړنو د ترسره کولو یا پرېښودلو توان بللی چې باید ترسره شي یا پرېښودل شي.
د دویمې ډلې په تعریفونو کې څرګندېږي چې د هغو چارو د تشخیص مرجع چې باید ترسره یا پرېښودل شي، کېدای شي الهي قوانین، د خلکو ترمنځ پر هوکړه ولاړ قوانین، یا د عقل او خرد لارښوونې وي.
عصري جاهلیت
