نویسنده: نهضت
فصل دوم: بت‌های نامرئی جاهلیت مدرن
بت آزادی مطلق «ادامه»
أ. تعریف و ماهیت آزادی«ادامه»
برخی از صاحب‌نظران، آزادی را صرفاً به معنای «نبود موانع و محدودیت‌ها در راه دستیابی به خواسته‌ها و آرزوهای انسانی» تعریف کرده‌اند (برلین، 1368: 46). در این نگاه، هرچه بر سر راه تحقق تمایلات فرد مانع کمتری وجود داشته باشد، آزادی او بیشتر است.
تعریف دیگری که ارائه شده، آزادی را به «رهایی از اسارت، زندان و بندهای مختلف» محدود می‌کند (همان). این تعریف بیشتر بر جنبه‌های فیزیکی و عینی آزادی تأکید دارد.
در مقابل، برخی نویسندگان تعریف عمیق‌تری از آزادی ارائه داده‌اند. از نظر آنان آزادی به این معناست که فرد بتواند آنچه را که شایسته خواستن است، بخواهد و به انجام برساند، و مجبور نباشد اموری را که نباید بخواهد، انجام دهد (نویمان، 1373: 277). منتسکیو نیز با تعریف معروف خود، آزادی را «حق انجام دادن هر کاری که قوانین اجازه می‌دهند می‌داند (همان). در این تعریف، قانون به عنوان چارچوب و مرز آزادی عمل می‌کند.
با مقایسه این تعاریف درمی‌یابیم که برخی از آنان آزادی را به توانایی مطلق برای انجام یا ترک یک عمل تعبیر کرده‌اند، در حالی که برخی دیگر آن را توانایی انجام دادن یا ترک کردن اعمالی که باید انجام شوند یا ترک گردند معنا نموده‌اند. در تعاریف دسته دوم، مشخص می‌شود که مرجع تشخیص آنچه باید انجام شود یا ترک گردد ممکن است قوانین الهی، قوانین مورد توافق مردم یا دستورات عقل و خرد باشد.