نظام سیاسی و اداری اسلام

تألیف: دوکتور عبدالباقی حقانی
فصل اول: خلافت و سیاست اسلامی
فقه و سیاست

نخست باید خود را اصلاح کرد
تا وقتی که انسان خود را اصلاح ننموده است دیگران را اصلاح کرده نمی‌تواند.
علامه ماوردی رحمه الله می‌نویسد:
ترجمه: بعضی علما گفته‌اند برای پادشاه مناسب این است که نخست خود را اصلاح کند بعد از آن رعیت را اصلاح نماید و اگر چنین نکرد، به شخصی می‌ماند که خود را درست نکرده سایه خود را درست می‌کند که این کار ناممکن است.
(تسهیل النظر و تعجیل الظفر ص46)

فایده اصلاح ذاتی و زیان‌های فقدان آن
هرگاه انسان خود را بیش از پیش اصلاح کند، فایده‌اش این است که به اصلاح دیگران قادر می‌باشد و اگر خود را از پیش اصلاح نکند، کسی را که از همه به وی نزیکتر و محبوبتر است اصلاح کرده نمی‌تواند، چه رسد به کسانی که به اونه قرابتی دارند و نه باوی دوستی دارند.
علامه ماوردی رحمه الله می‌نویسد:
ترجمه: وقتی انسان خود را اصلاح کرد به اصلاح دیگران قادر است و هرگاه انسان در مورد اصلاح خود غفلت اختیار نمود، هیچگاهی دیگران را اصلاح کرده نمی‌تواند؛ زیرا بسیار مشکل به نظر می‌رسد که یک شخص در حالی که خود را اصلاح نکرده است، دیگران را اصلاح کند؛ بخاطر این که اصلاح نفس خودش بیشتر ضروری است و می‎‌تواند که خودش اصلاح نفسش را بکند و هرگاه عناد و سرکشی نفسش با او زیاد شود و مخالفتش غلبه یابد و تابع ساختن آن دشوار شود، عناد دیگران حتماً بر وی غالب می‌شود و تابع نمودن ایشان بیشتر مشکل است.
بعضی حکما گفته‌اند: کسی که به اصلاح و سیاست خود آغاز کرد وخود را اصلاح نمود، اصلاح دیگران را با موفقیت انجام داده می‌تواند. (تسهیل النظر و تعجیل الظفر ص 47)