نویسنده: نهضت
فصل دوم: حقوق بشر اسلامی
5.کرامت انسانی در حقوق بشر اسلامی
ب.کرامت اکتسابی: ارزش ناشی از تلاش و تقوا
کرامت اکتسابی به معنای ارزش و احترامی است که انسان از طریق اعمال و رفتار خود کسب میکند. این کرامت، برخلاف کرامت ذاتی، قابل افزایش یا کاهش است و به تلاش و کوشش انسان بستگی دارد. در اسلام، کرامت اکتسابی بر اساس تقوا، ایمان و عمل صالح تعریف میشود و نشاندهنده آن است که انسان میتواند از طریق تلاش خود، به مقامات بالاتر و کمالات بیشتر دست یابد.
قرآن کریم در آیات متعددی بر کرامت اکتسابی انسان تأکید کرده است. در سوره حجرات میخوانیم: «إِنَّ أَكْرَمَكُمْ عِندَ اللَّهِ أَتْقَاكُمْ»( حجرات، 13). بیگمان گرامیترین شما نزد خداوند، پرهیزگارترین شماست. این آیه قرآن هشدار میدهد و بیان میکند که کرامت اکتسابی انسان، بر اساس تقوا و پرهیزگاری او تعریف میشود و هر کس که تقوای بیشتری داشته باشد، از کرامت بالاتری برخوردار است. در کرامت اکتسابی معیار تلاش و مسابقه در اعمال نیک و فضایل اخلاقی مورد توجه است و هر کسی بیشتر بتواند در این امتحان و مسابقه نمره بیاورد از کرامت و ارزش بیشتری برخوردار میشود.
در حکمت و فلسفه اسلامی نیز، انسان به عنوان موجودی در حال حرکت جوهری به سوی کمال تلقی میشود. این حرکت جوهری باعث میشود که انسان از مراتب پایینتر وجود به مراتب بالاتر صعود کند و به تبع آن، کرامتش نیز افزایش یابد. بنابراین، کرامت انسان نه تنها ذاتی، بلکه اکتسابی نیز هست و انسان میتواند با تلاش و کوشش در مسیر تقوا و کمال، کرامت خود را افزایش دهد.
حقوق بشر غربی (نقدی بر مبانی و عملکرد)
