سایه همسایه

نویسنده: نورالحق خادمی
موضوع: تقویم مشترک
ادامه:
مبدأ تقویم‌های هجری قمری و هجری شمسی در کشورهای اسلامی از تاریخ هجرت پیامبر اسلام حضرت محمد (صلی‌الله علیه و سلم) از شهر مکه به یثرب یا مدینه منوره که مطابق‌به سال ۶۲۱ میلادی اتفاق افتاد آغاز می‌گردد. در دوره‌های نخستین خلافت اموی و عباسی تقویم قمری بیشتر معمول بود و تا اکنون در عربستان سعودی، افغانستان و خیلی از کشورهای عربی دیگر تقویم قمری به‌حیث تقویم شناخته‌شده و در پهلوی آن ماه‌های میلادی نیز نگاشته می‌شود.
تقویم خورشیدی به‌نوعی تقویمی گفته می‌شود که روزهای آن نشان‌دهندهٔ محل زمین در چرخش آن به‌دور خورشید است و در هنگام اعتدال بهاری از اول حمل یا نوروز آغاز می‌گردد. بنابر مندرجات اوستا در عهد ویشتاسب، شاه بلخ جشن‌هایی به‌استقبال فرارسیدن بهار و تجلیل از تخت‌نشینی یما، نخستین شاه سلسلهٔ پیشدادیان بلخ، برگزار می‌کرد؛ ازاین‌جهت کلمهٔ نوبهار یا نوروز در ادبیات دری قرون وسطی تجلی گسترده داشته و شاعران بزرگ متقدم مانند عنصری، فرخی و ارزق هروی، شاعر دورهٔ سلجوقیان، در وصف آن ابیاتی دارند.
به‌صورت عموم کلمهٔ نوروز در زمان جاهلیت عرب نیز بزرگداشت می‌گردید. وقتی پیامبر بزرگوار اسلام به مدینه منوره هجرت نمودند، اهالی مدینه دو روز را جشن می‌گرفتند؛ روز نوروز و مهرگان که از اعیاد مجوسیان بود که در آن دو روز به بازی پرداخته و شادی می‌کردند. پیامبر صلی‌الله علیه و سلم فرمود: این دو روز چیست؟ عرض کردند: ما در زمان جاهلیت در این دو روز به بازی و شادی می‌پرداختیم. رسول خدا صلی‌الله علیه و سلم فرمود: خداوند دو روز دیگر را به‌جای آن دو، برایتان قرار داده‌است که خیر و نیکی دنیا و آخرت در آن دو قرار دارد، روز عید قربان و روز عید فطر. (ابوداود، بیتا، ص ۲۹۵/۱)