تالیف: عمروخالد
موضوع:مفهوم توبه
ادامه
نصوح دو معنا دارد: اول، معنای توبهای شامل و فراگیر است. از همه چیز توبه کن و با تمام وجود توبه کن. مثلاً خانمی نمیتواند بگوید: «من از غیبت همه مردم به جز فلانی توبه کردهام و در این مورد لازم نیست توبه کنم و تا وقتی که مرگ به سراغم بیاید همچنان از او غیبت میکنم.» نه، این توبه مورد قبول واقع نمیشود. یا جوانی میآید و میگوید: «خدایا! من از نگاه به همه زنها به جز فلان خانم توبه میکنم.» در این صورت، توبه او پذیرفته نمیشود. این اولین معناست.
«نصوح» معنای زیبای دیگری نیز دارد که از نصیحت مشتق میشود. توابِی نصیحتکننده به چه معناست؟ یعنی به صاحبش پند میدهد، یعنی به خاطر قدرت و نیرویی که دارد، هرگاه بخواهد معصیتی انجام دهد، او را از آن دور میسازد، چون همان توبهی قدیمی او را بیدار و هوشیار میکند. یادت میآید که فلان روز توبه کردی؟ یادت میآید که در مسجد بودیم و به درس توبه گوش فرا میدادیم و از صمیم قلب اراده کردی که توبه کنی؟ هرگاه که بخواهد گناهی انجام دهد، میگوید: «نه، من فلان روز را به خاطر دارم.» پس «توبه نصوح» یعنی نصیحتکننده صاحبش را هرگاه که به گناه و معصیت رو میآورد، نصیحت میکند.
برادران گرامی! بیایید تا با هم به سوی الله توبه نصوح، پرقدرت و فراگیر داشته باشیم. این بود آیات قرآنی و احادیث نبوی. میخواهم توجه شما را به سخنان رسولالله صلیاللهعلیهوآلهوسلم در رابطه با توبه جلب کنم تا بدانید دین ما چقدر زیباست و اسلام چقدر آسان است. چه کسی شما را از اسلام ترسانده است؟ چه کسی میگوید اسلام دینی پیچیده و سخت است؟ چه کسی شما را از دینداری یا گوش دادن به درسهای اسلامی با حجت اینکه همهاش اشتباه بوده یا بر قلبتان سخت میآید، ترسانده است که مبادا دیندار شوید؟ حالا به این سخنان بسیار ساده و آسان که دلها را علاقهمند به طاعت خداوند گل نموده است و آن را به سوی پروردگار متعال سوق میدهد، گوش کنید.
رسولالله صلیاللهعلیهوآلهوسلم میفرماید: «یَا أَيُّهَا النَّاسُ اسْتَغْفِرُوا رَبَّكُمْ وَتُوبُوا إِلَيْهِ فَإِنِّي أَسْتَغْفِرُ اللَّهَ وَأَتُوبُ إِلَيْهِ فِي اليَومِ مِائَةَ مَرَّة.» ای مردم از پروردگارتان مغفرت طلب نمایید و به سوی او بازگردید، چون من هر روز صد بار از او آمرزش میخواهم و به سوی او توبه میکنم. رسولالله صلیاللهعلیهوآلهوسلم صد بار مغفرت طلب میکند و توبه میکند، ولی تو ده سال است که توبه نکردهای! پیامبر معصوم است و هر روز صد بار توبه میکند. رسولالله صلیاللهعلیهوآلهوسلم از چه چیزی توبه میکند؟ او در هر لحظه مقام و منزلتش را نزد پروردگار تعالی ارتقا میدهد و میخواهد در عشق و معرفت الهی ترقی و پیشرفت کند. حالا تو بگو کی توبه میکنی؟ آخرین باری که به درگاه پروردگار توبه کردی کی بود؟ آیا آخرین توبه را به خاطر داری؟ آیا توبهای سست و ضعیف بود یا قوی و نیرومند؟ و آیا پس از این توبه به معصیت روی آوردی یا پس از آن توبه کردی؟
صحابه میگویند ما در یک جلسه صد بار میشمردیم که رسولالله صلیاللهعلیهوآلهوسلم این جمله را تکرار میکرد: «رَبِّ اغْفِرْ لِي وَتُبْ عَلَيَّ إِنَّكَ أَنتَ التَّوَابُ الرَّحِيمُ.» پروردگارا! مرا بیامرز و توبهام را بپذیر، به راستی که تو توبهپذیر و مهربانی. تصور کن! پیامبر با یارانش نشسته است و در خلال جلسه اندکی سکوت میکند و میگوید: «رَبِّ اغْفِرْ لِي وَتُبْ عَلَيَّ إِنَّكَ أَنتَ التَّوَابُ الرَّحِيمُ.» سپس بار دیگر سکوت میکند و دوباره این سخنان را میگوید: «وَاللَّهِ إِنِّي لَأَسْتَغْفِرُ اللَّهَ وَأَتُوبُ إِلَيْهِ فِي اليَومِ أَكْثَرَ مِن سَبْعِينَ مَرَّةٍ.»
ابن عمر میگوید: «استَغْفِرُ اللَّهَ وَأَتُوبُ إِلَيْهِ … أستَغْفِرُ اللَّهَ رَبِّي وَأَتُوبُ إِلَيْهِ … أستَغْفِرُ اللَّهَ العَظِيمَ الَّذِي لَا إِلٰهَ إِلَّا هُوَ الحَيُّ القَيُّومُ وَأَتُوبُ إِلَيْهِ.»
آیا پیامبرت را دیدی؟ آیا دیدی که رسولالله صلیاللهعلیهوآلهوسلم هر روز در یک جلسه هفتاد بار به خدا بازمیگردد؟ اما ما کجاییم؟ به این احادیث زیبا گوش کن. رسولالله صلیاللهعلیهوآلهوسلم میفرماید: «إنَّ اللَّهَ يَبْسُطُ يَدَهُ بِاللَّيْلِ لِيَتُوبَ مُسِيءُ النَّهَارِ وَيَبْسُطُ يَدَهُ بِالنَّهَارِ لِيَتُوبَ مُسِيءُ اللَّيْلِ.» خداوند شبانگاهان دستش را دراز میکند تا کسی که در طول روز مرتکب گناه و بدی شده است، توبه کند، و در روز دستش را دراز میکند تا کسی که در طول شب گناه و بدی انجام داده است، توبه کند.
برادرانم! وسعت و فراخی رزق و روزی به این اندازه نیست. تنها چیزی که شب و روز از جانب پروردگار گسترش مییابد، توبه است، در حالی که تو نمیخواهی توبه کنی. جای شرمندگی نیست که این همه عمر میگذرد و تو هنوز نمیخواهی به درگاه پروردگاری که هر شب دستش را دراز میکند، بازگردی؟ هر شب آیا توبهکنندهای هست که او را بیامرزم؟
اصلاح قلبها
