نویسنده: نهضت
فصل اول: حقوق بشر غربی
1.تعریف حقوق بشر
ج.حقوق بشر
ادامه:
- رویکرد جامعهشناختی:
در این رویکرد، حقوق بشر به عنوان حقوقی تعریف میشود که در بستر روابط اجتماعی و فرهنگی شکل میگیرد. این رویکرد بر تأثیر زمینههای اجتماعی و فرهنگی بر تعریف و اجرای حقوق بشر تأکید میکند. برخی از تعاریف مطرحشده در این رویکرد عبارتند از:
- حقوق بشر مجموعهای از اصول و قواعدی است که در پاسخ به نیازهای اجتماعی و فرهنگی جامعه شکل میگیرد و هدف آن تأمین عدالت اجتماعی و رفاه عمومی است. حقوق بشر بهعنوان پدیدهای اجتماعی در نظر گرفته میشود که تحت تأثیر ساختارهای اجتماعی، نهادها و ارزشهای فرهنگی قرار دارد (جنیدی، 1378: 13). بنابراین، تعریف و اجرای حقوق بشر در جوامع مختلف ممکن است متفاوت باشد.
- رویکرد دینی:
در این رویکرد، حقوق بشر به عنوان حقوق بنیادین و پایهای تعریف میشود که هر انسان بهصرف انسان بودن، فارغ از رنگ، نژاد، قومیت، ملیت، جغرافیا و اوضاع اجتماعی، از سوی خداوند دریافت کرده است. برخی از تعاریف مطرحشده در این رویکرد عبارتند از:
- حقوق بشر: حقوق بنیادینی است که هر انسان بهعنوان انسان، از خداوند دریافت کرده است. یا حقوق بشر: حقوق فطری است که خاستگاه الهی دارد و خداوند آنها را به انسان اعطا کرده است. به عبارت دیگر، حقوق بشر مجموعهای از اصول و قواعد نشأت گرفته از فطرت انسانی و مکتسبه از شریعت الهی است که برای رشد نهایی و تکامل انسانی ضروری است (غنوشی، بیتا: 2). یعنی حقوق بشر در اسلام در درون یک نظام معنایی و فرجام باور و غایتاندیش شکل میگیرد که دارای منشأ و غایت الهی است.
جمعبندی:
در جمعبندی تعاریف حقوق بشر میتوان گفت: همهی تعاریف مطرحشده در مورد حقوق بشر بر این نکته توافق دارند که حقوق بشر بهعنوان حقوقی است که هر انسان بهصرف انسان بودن از آن برخوردار است. اما در ماهیت و منشأ این حقوق اختلاف نظر وجود دارد: - در رویکرد حقوق طبیعی، حقوق بشر برخاسته از طبیعت و فطرت انسان است.
- در رویکرد پوزیتویستی، حقوق بشر برخاسته از قراردادهای اجتماعی و قوانین موضوعه است.
- در رویکرد جامعهشناختی، حقوق بشر تحت تأثیر زمینههای اجتماعی و فرهنگی شکل میگیرد.
- اما در رویکرد دینی، حقوق بشر خاستگاه الهی دارد و از سوی خداوند به انسان اعطا شده است.