تالیف: سید ابوالحسن ندوی
آموزش فرزندان مسلمین در ازای فِدیهٔ اسراء
حضرت رسولالله (صلیالله علیه و سلم) اسراء را مورد عفو قرار داد و در مقابل اخذ فِدیه، آنها را آزاد میساخت؛ فِدیهٔ هر اسیر بهاندازهٔ توانایی مال او بود و هر کسی که توانایی مالی نداشت، رسولالله صلیالله علیه و سلم برای وی احسان و منت مینهاد و آزادش میکرد.
«قریش فِدیهٔ اسرای خود را فرستادند و در مقابل آن، اسرایشان آزاد شده بودند. بعضی از اسراء توان پرداخت فِدیه نداشتند ولی افراد باسوادی بودند. حضرت رسولاکرم (صلیالله علیه و سلم) دربارهٔ اینگونه اسراء فرمود: «فِدیهٔ آنها این است که به فرزندان انصار خواندن و نوشتن بیاموزند.»
هر فردی موظف شد که به ده نفر خواندن و نوشتن یاد بدهد. «زید بن ثابت» (رضیالله عنه) کسی بود که از همین طریق باسواد شد. این اقدام صریحاً دلالت میکند که اسلام چقدر به علم و خواندن و نوشتن ارزش قائل است.
غزوات و دستههای دیگر
قبلاً گفته شد که ابوسفیان نذر کرده بود تا زمانی که از مسلمانان انتقام «بدر» را نگرفته است، به حمام نرود. بنابراین با دویست سوار قریش حرکت کرد تا به نذرش وفا نماید. او نزد «سلام بن مشکم» سردار بنینضیر رفت و با اجازهٔ او اقامت گزید. «سلام» از وی پذیرایی بهعمل آورد و او را از اوضاع و احوال «مدینه» باخبر ساخت. «ابوسفیان» چند نفر را بهمنظور عملیات اعزام کرد؛ آنها دو نفر از انصار را به شهادت رساندند.
وقتی حضرت رسولالله (صلیالله علیه و سلم) از جریان باخبر شد، به تعقیب آنها پرداخت، اما «ابوسفیان» و همراهانش قبل از اینکه مسلمانان با آنها روبهرو شوند، گریختند و مواد غذایی زیادی که بیشتر آن، «سویق» بود از خود بهجا گذاشتند. از این جهت این غزوه به «غزوةُ السَّویق» موسوم گشت.