نویسنده: امیری
تأثیرات منفی این تلاشها روی مسلمانان:
این تلاش رسانههای غربی تأثیر خیلی منفی روی افراد مسلمان وارد میکند. در برخی موارد نیز باعث میشود که مسلمانان احساس کنند که برای پذیرش ارزشهای غربی باید از فرهنگ و دین خود دست بکشند. گاهی نیز به بحران هویتی و تضادهای فرهنگی در جوامع مسلمان منجر میشود. مسلمانان ممکن است در مواجهه با فشارهای فرهنگی غربی احساس کنند که باید هویت فرهنگی خود را کنار گذاشته و بهجای آن هویت جدیدی که با ارزشهای غربی همخوانی داشته باشد را بپذیرند.
مخاطبان رسانههای غربی، بسیاری از تصورات خود درباره اسلام را از طریق همین رسانهها کسب میکنند. بنابراین وقتی این رسانهها دنبال تهیهی روایتهای منفی از اسلام و مسلمانان باشند و از این بازنماییهای نادرست در مورد اسلام استفاده کنند، چهرهی اسلام در ذهن مخاطبان به نمادی از ترس و نفرت تبدیل خواهد شد.
شبکهی “سیانان” بهویژه در دههی ۲۰۱۰، بهدلیل پوشش افراطی و تهدیدات تروریستی در خاورمیانه، نقش قابلتوجهی در پیوند ذهنی مخاطب غربی بین اسلام و خشونت ایفا کرد. در بازنمایی بحرانهای سوریه و عراق، اغلب تمرکز این رسانه نه به قربانیان مسلمان بلکه بر تهدید بالقوهی آنها علیه غرب بود. در این بحرانها، اسلام بهعنوان عنصری تعیینکننده در خشونت معرفی میشود، بیآنکه به ریشههای سیاسی، استعماری و اقتصادی بحرانها اشاره شود.
شبکهی “فاکسنیوز” بهطور آشکار روایتهای اسلامستیزانه دارد. این رسانه بهویژه پس از ۱۱ سپتامبر و همچنان در دورهی ریاستجمهوری ترامپ که تا فعلاً ادامه دارد، همسو با گفتمان سیاسی ضد مهاجرت و ضد اسلام عمل کرده است. میتوان گفت این رسانه بیشتر یک بازیگر سیاسی فعال علیه اسلام و مسلمانان است، نه یک رسانهی خبری معتبر.
بنابراین این گفتمان “اسلام خطرناک” که در این رسانهها رواج یافته است، دست سیاستمداران را برای اعمال قوانین محدودکننده باز گذاشته و در عین حال روابط میانفرهنگی را مختل میسازد. این رسانهها یکی از تأثیرگذارترین ابزارها در شکلدهی به افکار عمومی هستند، که نهتنها اطلاعات را منتقل میکنند بلکه از طریق انتخاب گزینشی محتوا، زاویهی دید خاص، زبان تصویری و کلامی، چارچوببندی اخبار، نقش تعیینکنندهای در بازنمایی از “دیگری” ایفا میکنند.
اسلام بهعنوان دینی که اغلب بیرون از چارچوب مسیحیت و فرهنگ سکولار غربی قرار میگیرد، یکی از مصادیق بارز این بازنماییهای رسانهای است. تبعیض در محیطهای کاری، آموزش، خدمات عمومی و حتی سیاست از اثرات منفی این بازنماییهاست.
حالا وقتش است که سراغ رسانههای اجتماعی برویم که یکی از مهمترین و اثرگذارترین بسترهای گسترش اسلامهراسی در دنیای امروز محسوب میشود. این رسانهها بهواسطهی گستردگی، دسترسی آنلاین و سرعت بالا، نقش مهمی در گسترش فرهنگ غربی در میان جوامع مختلف، بهویژه جوامع اسلامی شدهاند. در ادامه به برخی از جنبههای تأثیرات آن میپردازیم.