لیکوال: محبوبی
لسم څپرکی: اسلامي نظام
د اسلام مهم ابعاد
أ. اعتقادي بُعد «دوام» توحید (د الله تعالی پر یووالي ایمان)
توحید هغه اصل دی چې د الله تعالی پر ذات، صفاتو او افعالو د یووالي ټینګار کوي. دا اصل بیانوي چې له الله تعالی پرته بل هېڅ معبود نشته او هغه مطلق واکمن دی. نه د هغه کوم شریک شته او نه هم سیال؛ ټول مخلوقات د خپل پیدایښت او بقا لپاره د الله تعالی ذات ته اړ دي.
الله تعالی په قرآن کریم کې د اخلاص په سورت کې فرمایي:
«قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ اللَّهُ الصَّمَدُ لَمْ يَلِدْ وَلَمْ يُولَدْ وَلَمْ يَكُنْ لَهُ كُفُوًا أَحَدٌ» (سورة الاخلاص، ۱–۴ آیتونه)
ژباړه: «ووایه: هغه الله یو دی؛ الله بېنیازه دی؛ نه یې څوک زېږولی او نه دی زېږول شوی؛ او هېڅوک د هغه سیال او ساری نه دی.»
دا آیتونه په څرګنده توګه د الله تعالی د ذات او صفاتو پر یووالي دلالت کوي.
همدارنګه، د یونس سورت په ۳۱ آیت کې راغلي دي:
«قُلْ مَنْ يَرْزُقُكُمْ مِنَ السَّمَاءِ وَالْأَرْضِ أَمَّنْ يَمْلِكُ السَّمْعَ وَالْأَبْصَارَ وَمَنْ يُخْرِجُ الْحَيَّ مِنَ الْمَيِّتِ وَيُخْرِجُ الْمَيِّتَ مِنَ الْحَيِّ وَمَنْ يُدَبِّرُ الْأَمْرَ فَسَيَقُولُونَ اللَّهُ فَقُلْ أَفَلَا تَتَّقُونَ»
(سورة یونس، ۳۱ آیت)
ژباړه: «ووایه: څوک له اسمان او ځمکې څخه تاسو ته روزي درکوي؟ یا څوک د غوږونو او سترګو واکمن دی؟ او څوک له مړي څخه ژوندی او له ژوندي څخه مړی راوباسي؟ او څوک د ټولو چارو تدبیر کوي؟ نو هغوی به خامخا ووایي: الله. بیا ووایه: ایا تاسو له الله څخه وېره نه کوئ؟»
دا آیت ښيي چې د نړۍ ټولې چارې، لکه روزي ورکول، ژوند او مرګ، یوازې د الله تعالی په واک کې دي.
له همدې امله، توحیدي نړۍلید هغه بنسټ دی چې ټول اسلامي نظام پرې ولاړ دی. دا نړۍلید انسان له شرک او بتپرستۍ څخه لرې کوي او د الله تعالی خالص بندګۍ ته یې رابولي.
توحید انسان د الله تعالی پرته پر نورو له بېځایه تکیې څخه آزادوي او د لوړتیا او بشپړتیا پر لور یې سوق کوي.
برعکس، غیرتوحیدي او انسانپاله نړۍلید انسان د ځانپرستۍ او له الهي فطرت څخه د انحراف پر لور بیايي؛ هغه څه چې د لیکوال د لیدلوري له مخې، نن یې په لوېدیځو ټولنو او د نړۍ په ځینو نورو هېوادونو کې ویجاړوونکې پایلې لیدل کېږي.
پرسیاسي اندونو کره کتنه
