نویسنده: نهضت
فصل دوم: بت‌های نامرئی جاهلیت مدرن
بت آزادی مطلق
ج. تمایز آزادی مثبت و منفی
درک تفاوت بین دو نوع آزادی یعنی «آزادی مثبت» و «آزادی منفی» برای شناخت دقیق این مفهوم بسیار مهم است. این تقسیم‌بندی نخستین‌بار توسط آیزایا برلین، فیلسوف نامدار بریتانیایی، در اثر مشهورش «دو مفهوم آزادی» ارائه شد. هر چند ریشه‌ی این فرق به کانت و روسو و متفکر فرانسوی بنژامن کنستان نسبت داده شده است (برلین، 1390: 30). اما آیزایا برلین آن را بصورت مکتوب در نوشته‌های خود صراحتا بیان کرده است.
آزادی منفی که به آن «آزادی از» هم می‌گویند، به این معناست که هیچ مانع و محدودیت بیرونی در راه انجام کارهای فرد وجود نداشته باشد. این نوع آزادی بیشتر بر حوزه شخصی زندگی تأکید دارد و می‌خواهد بداند که فرد چقدر می‌تواند بدون دخالت دیگران به ویژه دولت، آزادانه عمل کند (همان). در واقع، آزادی منفی پاسخی است به این پرسش اساسی که فرد تا چه اندازه باید از مداخله دیگران در امور خود مصون باشد؟. نمونه بارز این نگرش را در اندیشه‌های جان استوارت میل می‌توان مشاهده کرد.